Kalkulator odsetek ustawowych

Ile wynoszą odsetki ustawowe

• Odsetki ustawowe za opóźnienie: 9,25% w skali roku - stopa referencyjna NBP + 5,5 punktu procentowego (art. 481 § 2 KC).
• Odsetki ustawowe kapitałowe: 7,25% - stopa referencyjna NBP + 3,5 punktu procentowego (art. 359 § 2 KC).
• Odsetki w transakcjach handlowych (II półrocze 2026): 13,75%, a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy - 11,75% (stopa referencyjna z pierwszego dnia półrocza + 10 albo 8 punktów procentowych).

Stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% od 5 marca 2026 r. Gdy Rada Polityki Pieniężnej ją zmienia, od tego samego dnia zmieniają się odsetki za opóźnienie i kapitałowe, a odsetki handlowe - dopiero od następnego półrocza. Minister Sprawiedliwości i minister gospodarki ogłaszają nowe stawki w obwieszczeniach w Monitorze Polskim.

Odsetki za opóźnienie i kapitałowe od 2016 r.

Odsetki w transakcjach handlowych od 2016 r.

Do końca 2019 r. odsetki handlowe wynosiły stopę referencyjną + 8 punktów procentowych dla wszystkich dłużników. Wyższą stawkę (+ 10 punktów) kalkulator stosuje do odsetek za okresy od 1 stycznia 2020 r. - tak podaje obwieszczenie (M.P. 2020 poz. 2) - także z umów zawartych wcześniej. Przemawia za tym art. 20 ust. 3 ustawy z 19 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1649), choć ust. 1 tego artykułu każe stosować dawne przepisy do transakcji sprzed 2020 r., a sam ust. 3 mówi o odsetkach wymagalnych „po dniu 1 stycznia 2020 r." - przy ścisłym odczytaniu nowa stawka obejmowałaby odsetki dopiero od 2 stycznia (różnica jednego dnia).

Które odsetki wybrać

• Za opóźnienie - gdy dłużnik nie płaci w terminie, a umowa nie przewiduje innych odsetek: niezapłacona pożyczka, czynsz, wynagrodzenie, cena, którą ma zapłacić konsument, odszkodowanie. Należą się, nawet jeśli wierzyciel nie poniósł szkody, a dłużnik spóźnił się bez swojej winy (art. 481 § 1 KC).
• W transakcjach handlowych - gdy wyłącznymi stronami umowy są przedsiębiorcy, osoby wykonujące wolny zawód albo podmioty publiczne (np. gmina, urząd, szpital publiczny), umowa dotyczy odpłatnej dostawy towaru lub usługi i jest zawarta w związku z wykonywaną działalnością, a wierzyciel wykonał swoje świadczenie i nie dostał zapłaty w terminie (art. 2 i art. 4 pkt 1 ustawy). Należą się bez wezwania (art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy); między przedsiębiorcami strony mogą uzgodnić wyższe odsetki (art. 7 ust. 1). W takiej transakcji nie stosuje się odsetek za opóźnienie z art. 481 § 2 KC (art. 4a ustawy). Ustawy nie stosuje się m.in. do umów o czynności bankowe ani do długów objętych upadłością lub restrukturyzacją (art. 3).
• Kapitałowe - za korzystanie z cudzych pieniędzy, a nie za spóźnienie: gdy odsetki wynikają z umowy albo ustawy, ale nie określono ich wysokości (art. 359 § 1-2 KC). Przy zwykłym długu po terminie to zwykle nie ten rodzaj.

Jak kalkulator liczy odsetki

1. Odsetki liczone są od dnia następującego po ostatnim dniu terminu zapłaty do dnia zapłaty włącznie. Jeśli ostatni dzień terminu przypada w sobotę, niedzielę albo święto, termin upływa w najbliższym dniu roboczym (art. 115 KC) - kalkulator przesuwa go sam.
2. Wzór: kwota × stopa × liczba dni / 365. Kalkulator przyjmuje 365 dni także w roku przestępnym, jak większość kalkulatorów; przy 366 dniach wynik byłby minimalnie niższy.
3. Gdy stopa zmienia się w trakcie opóźnienia, okres dzieli się na części o stałej stopie, a odsetki za każdą z nich zaokrągla się do grosza.
4. Przy zapłacie przelewem dniem zapłaty jest dzień uznania rachunku wierzyciela, a nie dzień zlecenia przelewu.
5. Jeśli termin zapłaty nie był oznaczony, dłużnik powinien zapłacić niezwłocznie po wezwaniu (art. 455 KC) - jako termin wpisz dzień, do którego wezwanie kazało zapłacić.
6. W transakcji handlowej bez terminu w umowie odsetki należą się bez wezwania po 30 dniach od wykonania świadczenia przez wierzyciela (art. 6 ust. 1 ustawy) - jako termin wpisz 30. dzień po dniu wykonania świadczenia (a gdy umowa przewiduje badanie towaru lub usługi - po dniu zakończenia badania). Gdy termin w umowie przekracza 60 dni od doręczenia faktury (przy dłużniku publicznym 30 dni, a publicznym podmiocie leczniczym 60 dni), odsetki mogą należeć się wcześniej, niż wynika z umowy (art. 7 ust. 3 oraz art. 8 ust. 4 i 4a ustawy).

Przykłady:

• faktura na 10 000 zł z terminem 31 stycznia 2025 r., zapłacona 31 grudnia 2025 r. - 334 dni opóźnienia, stopa spadała w tym czasie z 11,25% do 9,5%, odsetki za opóźnienie 964,72 zł;
• ta sama faktura między firmami - odsetki handlowe 1 416,03 zł i rekompensata 70 euro;
• dług 2 000 zł z terminem w sobotę 30 maja 2026 r., zapłacony 30 czerwca 2026 r. - termin upływa w poniedziałek, więc odsetki należą się za 29 dni: 14,70 zł.

Odsetki od odsetek, odsetki maksymalne i przedawnienie

• Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się doliczyć je do długu (art. 482 § 1 KC). Kalkulator nie dolicza odsetek do kwoty długu.
• Odsetki za opóźnienie zastrzeżone w umowie nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie, czyli dziś 18,5% w skali roku (art. 481 § 2¹ KC). Wyższe zastrzeżenie nie jest nieważne w całości - należą się wtedy odsetki maksymalne.
• Roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się po 3 latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC). Odsetki za każdy dzień przedawniają się osobno, najpóźniej razem z długiem głównym (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2005 r., III CZP 42/04).
• Jeśli dłużnik płaci częściami, wierzyciel może zaliczyć wpłatę najpierw na zaległe odsetki (art. 451 § 1 KC) - wtedy odsetki trzeba liczyć etapami, od malejącej kwoty długu.

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności

W transakcji handlowej wierzycielowi, który nabył prawo do odsetek, należy się też bez wezwania rekompensata: 40 euro, gdy dług nie przekracza 5 000 zł, 70 euro - powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł, 100 euro - od 50 000 zł (art. 10 ust. 1 ustawy). Przelicza się ją po średnim kursie euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym zapłata stała się wymagalna (art. 10 ust. 1a). Uzasadnione koszty windykacji w części przewyższającej rekompensatę można dochodzić dodatkowo (art. 10 ust. 2). Do rekompensaty wymagalnej przed 2 stycznia 2020 r. stosuje się dawne przepisy - wtedy 40 euro bez względu na kwotę.

Podstawa prawna: art. 115, 118, 359, 451, 455, 481 i 482 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795); art. 2-4a, 6-8, 10 i 11b ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1790); art. 20 ustawy z 19 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1649); obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych i ustawowych za opóźnienie oraz ministra właściwego do spraw gospodarki w sprawie odsetek w transakcjach handlowych (Monitor Polski). Stan prawny na: 29-09-2026.